۰۹:۰۰ - ۲۰:۰۰

ساعات کار ما شنبه - پنجشنبه

۰۲۱-۶۶۷۲۳۰۲۲

برای مشاوره با ما تماس بگیرید

جستجو
منو

وقف عبارتست از اینکه عین مال ، حبس و منافع آن تسبیل شود . این عین عبارتیست که ماده ۵۵ قانون مدنی از وقف به ما ارائه می دهد . در واقع تنها بیان مختصر در مورد موضوعی ست پیچیده ، غامض و دارای پراکندگی بسیار !

قبل از اینکه به دعاوی و مشکلات مردم در خصوص وقف و آثار آن بپردازیم نیاز است  تا توضیحی به زبان ساده نسبت به ماهیت آن ارائه کنیم . وقف یعنی یک شخص ( که بعد از وقف به آن واقف گفته می شود ) تصمیم می گیرد تا قسمتی از مال خویش را از مالکیتش خارج کند تا آن از آن در راه خیر استفاده شود . البته شارع یا قانونگذار اختیاراتی به واقف داده است که طی آن اولا بتواند خودش یا هرکسی که او تعیین می کند به عنوان متولی یا مسئول یا به اصطلاح عام ، همه کاره ی آن مال تعیین شود . ثانیا تعیین نماید که آن مال در چه راهی استفاده شود.. مثلا یک فرد زمینش را وقف مدرسه می کند و متولی آن را خودش و فرزندانش قرار می دهد . در این فرض خودش تا زمانی که زنده است متولی آن مدرسه ی وقفی است و در صورت فوت او نیز فرزندانش متولی آن می شوند . با این کار شخص واقف می تواند کار خیر و نیکوی خویش را ابدی سازد و تا هیچ وقت هیچ کسی نتواند عمل خداپسندانه ی او را مورد خدشه قرار دهد .

یکی از خاصیت های اساسی و اصلی وقف که باعث مناقشات زیادی در زندگی افراد شده است دائمی بودن وقف است . یعنی هیچ کسی بعد از اینکه زمین وقف شد نمی تواند دیگر آن زمین را مالک شود و این زمین بدون داشتن مالک حقیقی و بدون امکان انتقال آن همانطور به عنوان موقوفه باقی خواهد ماند .

وقف در طول تاریخ فقط برای اعمال خیر انجام نمی شده و بسیاری از اشخاص در دوره های مختلف تاریخی بعد از اسلام،  مجبور میشدند برای جلوگیری از دست درازی حاکمان زمان خویش نسبت به وقف اموال خود اقدام کنند . مثلا شخص از ترس اینکه حاکم زمین زراعیش را به زور از وی نگیرد اقدام به وقف آن زمین در راه فرزندان خویش می نمود و خودش را هم متولی آن زمین قرار میداد. با این ترفند و با توجه به نفوذی که اسلام در مملکت داشت و عدم رعایت آن موجبات نارضایتی برای حکام می شد ، آن مال حفظ میماند و حاکم به خود جرات دست درازی به املاک مردم را نمی داد .

قابل ذکر است که سنت وقف قبل از اسلام در ایران وجود داشت . در کتاب مادگان هزاردادستان به صراحت به احکام وقف اشاره شده است اما مختصات و ویژگی های آن با وقف ارائه شده توسط اسلام تفاوت هایی دارد .

در گذشته امکان ثبت نام مالکین و نقشه برداری و تحدید حدود و سایر موارد فراهم نبود یا اگر هم در دوره هایی انجام میشد بعدا به واسطه جنگ ها و شورش ها ، اسناد تهیه شده از بین میرفتند ، تا سده ی اخیر که وضعیت املاک با تصویب قانون ثبت در سال ۱۳۱۰ توسط مجلسین متحول گردید .

مطابق قانون اخیرالذکر ثبت مختصات و نقشه ها و اسامی مالکین در سراسر ایران اجباری شد و سازمان ثبت اسناد و املاک تشکیل و اشخاص زیادی از کارمندان آن  شروع به مساحی و نقشه برداری و توضیح اظهارنامه های ثبتی و سایر موارد نمودند . در این حین نیز بسیاری از املاک وقفی وجود داشتند که به جهت فراموشی و یا انتقالات نا درست  یا هر علت دیگری در تصرف اشخاص عادی بودند که مدعی مالکیت این زمین ها نیز بودند و بنا به مقررات قانون ثبت با انجام تشریفات مربوطه اسناد مالکیت به نام ایشان صادر گردید .

گفتنیست که طبق قانون ثبت ، دفتری تحت عنوان دفتر ثبت موقوفات در نظر گرفته شد تا مشخصات املاک وقفی در آن قید گردد و املاکی که همچنان در منطقه به عنوان املاک وقفی شناخته می شدند تحت عنوان وقف ثبت شوند .

اما مشکل بزرگ مردم تازه شروع شد . سازمان های متولی وقف که حالا منظم شده بودند شروع به ارائه ی اسناد وقفیت زمین های در اختیار مردم به دادگاه ها نمودند تا بتوانند املاکی را که به نام اشخاص عادی ثبت شده بود را باز پس گیرند . طبق قاعده ای که اول نوشتار عرض شد وقف همیشگی است و حتی اگر ده ها هزار سال از آن بگذرد امکان انتقال آن نیست مگر با شرایط خیلی خاص که عموما این شرایط را نداشته اند . به همین جهت چنانچه فلان زمین مثلا دویست سال قبل از طرف مالکش وقف شده بود و اما به هر دلیلی بعد از چند سال زمین مزبور در اختیار و مالکیت اشخاص عادی بود ، سازمان های متولی وقف می توانستند به آن اسناد استناد کنند و این زمین ها را به عنوان زمین های وقفی در اختیار بگیرند و مردم را از آن خلع ید کنند . لذا در این اثنا مردم باید ثابت می کردند که اسناد ارائه شده توسط سازمان های متولی اوقاف نادرست است و سازمان های متولی اوقاف نیز به دنبال تسلط بر زمین هایی که مدعی بودند اشخاص سابقا نسبت به وقف آنها اقدام کرده اند بودند !

متاسفانه در سالهای گذشته و از ابتدای سده ی اخیر شاهد  بسیاری از پرونده های قضایی در این خصوص بوده ایم که گاه به نفع مردم و گاه به نفع اوقاف آراء قضایی صادر شده است . قوانین و مقررات زیاد و پراکنده ی این موضوع نیز بر پیچیدگی آن افزوده اند .

گفتن و نوشتن در مورد وقف و اختلافات ناشی از این تاسیس حقوقی ، انقدر زیاد است که مجال توضیح آن در این عریضه نیست . اما وکلای ما در موسسه ی حقوقی آفتاب زرین عدالت می توانند در این راه پر پیچ و خم همراه و یار شما باشند و آماده ی همکاری در قالب پذیرش پرونده ، مشاوره ی حقوقی و یا تنظیم دادخواست و لایحه می باشند .

آیا به کمک قانونی یا مشاوره نیاز دارید؟ اکنون با ما تماس بگیرید

تماس با ما

مشاوره رایگان

موارد بیشتر

  • سرقفلی
  • طلاق توافقی
  • جعل
  • خشونت خانگی
  • قصور پزشکی
  • ثبت برند